Spoorwegen

1.7 SPOORWEGEN

Is de tram voor het lokale vervoer in Rotterdam en de metro ook voor het interlokale vervoer in de Rotterdamse regio van belang, de spoorwegen zijn dat uiteraard voor het regionale, nationale en internationale vervoer. Naast het reizigersvervoer zijn de spoorwegen van groot belang voor het goederenvervoer van en naar de Rotterdamse haven en de daaromheen liggende industriegebieden. Hoewel deze railatlas zich primair beperkt tot het ‘tramgebeuren’ zal kortheidshalve ook worden stilgestaan bij de belangrijkste overige railontwikkelingen in en om Rotterdam.

1.7.1 Spoorwegen

Nadat in 1839 de eerste spoorlijn tussen Amsterdam en Haarlem in gebruik was genomen, werd deze opeenvolgend verlengd via Leiden, Den Haag en Delft naar Rotterdam. Deze lijn, nog uitgevoerd in zogenaamd breedspoor, bereikte op 3 juni 1847 de Maasstad. Het station van de Hollandse IJzeren Spoorweg Maatschappij (HIJSM), die deze lijn exploiteerde, was gesitueerd direct ten noordwesten van het huidige Hofplein. Op 2 mei 1866 was deze zogenaamde ‘Oude Lijn’ tussen Amsterdam en Rotterdam volledig omgespoord van breedspoor (spoorwijdte 1945 mm) naar normaalspoor (1435 mm).

Op 1 november 1872 bereikte de spoorlijn vanuit Dordrecht en Breda van de Staatsspoorwegen (SS) de gemeente Rotterdam. Bij het Mallegat op Feijenoord (even ten zuiden van het huidige station Rotterdam-Zuid) was een station, waar op een boot moest worden overgestapt om naar het station van de Nederlandsche Rhijnspoorwegmaatschappij (NRS) aan de overzijde van de Maas te varen. Vanaf 2 mei 1877 kon via de Maasbruggen en het fameuze ‘luchtspoor’ door het stadscentrum worden doorgereden naar een nieuw station Delftsche Poort. Ook de zogenaamde Oude Lijn van de NRS eindigde sindsdien in dit station DP. De verbinding met het oosten van ons land kwam op 30 juli 1855 tot stand toen de spoorlijn uit Gouda (en verder richting Utrecht) eindigde bij een tijdelijk station Boerengat, om op 1 december 1857 te worden verlengd naar het station Rotterdam-Maas, doorgaans het Maasstation genoemd. Het tracé van deze, door de (NRS) geëxploiteerde, spoorlijn liep over de huidige Maasboulevard en Abram van Rijckevorselweg via Capelle aan den IJssel en Nieuwerkerk aan den IJssel. Op 1 mei 1899 kwam een verbinding tussen de spoorlijnen van de HIJSM en de NRS tot stand via de zogeheten Ceintuurbaan, die in het oosten het tracé van de huidige Boszoom volgde.


p, li { white-space: pre-wrap; }
Op de historische kaart van Rotterdam, 1877 Van der Waal, met de uitbreidingsplannen op de Linker Maasoever zijn de 3 spoorlijnen naar Rotterdam goed te zien.