Twee Provinciën

De Twee Provinciën

De Geschiedenis
De N.V. Vervoermaatschappij “De Twee Provinciën”, gevestigd te Rotterdam, was van 1942 tot 1974 een samenwerkingsverband van streekbusmaatschappijen in delen van de twee provincies Zuid-Holland en Utrecht.

Het vervoergebied bevond zich ten zuiden van de lijn Rotterdam – Utrecht, namelijk de Krimpenerwaard, de Alblasserwaard, de Vijfheerenlanden en de Lopikerwaard. Belangrijke steden waar de TP-bussen kwamen, waren Rotterdam, Dordrecht, Gorinchem, Leerdam, Gouda, Culemborg en Utrecht.

Particuliere busonderneming streekvervoer, Twee Provinciën, DAF, lijn 18, Rotterdam-Krimpen a/d IJssel

Particuliere busonderneming streekvervoer, Twee Provinciën, DAF, lijn 18, Rotterdam-Krimpen a/d IJssel

TP-gebied 30-4-1972

Het verzorgingsgebied in 1972

Organisatie
De start was op 15 mei 1942 op welke dag de N.V. Autobusdiensten “Vereeniging” (A.V.) te Jutphaas (het tegenwoordige Nieuwegein), een voortzetting van de uit 1870 daterende Tram- en Bargediensten “Vereeniging” (T.B.V.) en sinds 1929 de exploitant van een buslijn ten zuiden van Utrecht, na opheffing van de tractortram Utrecht – Jutphaas – Vreeswijk en N.V. Reederij op de Lek (R.o.d.L.) te Kinderdijk, waarvan de geschiedenis terugging tot de al in 1857 opgerichte Stoomboot-Reederij op de Lek en die nog tot in het voorjaar van 1948 ook bootdiensten exploiteerde. Korte tijd later sloten ook de uit de jaren twintig stammen de N.V. Eerste Sliedrechtse Omnibus Onderneming (E.S.O.O.) te Sliedrecht, opgericht in 1925 en de N.V. Ridderkerksche Autogarage- en Omnibusmaatschappij (R.A.G.O.M.) te Ridderkerk, daterend uit 1924 en actief in het gebied tussen Rotterdam en Dordrecht, aan bij de Twee Provinciën

Deze particuliere bedrijven presenteerden zich vanaf 1942 als eenheid in één huisstijl met hetzelfde beeldmerk onder de naam De Twee Provinciën (TP), maar bleven elk zelfstandig. Voor de Commissie Vergunningen Personenvervoer, die besliste over de concessies in het streekvervoer, was daarmee voldaan aan de eis tot concentratie, al gaf de voorzitter te kennen dat hij nog liever had gezien dat de TP zelf de exploitatie op zich had genomen in plaats van de aparte bedrijven. Het duurde echter nog tot na de oorlog voor alle bussen in hetzelfde kleurenschema waren gespoten.

Net als bij de andere streekbusondernemingen werd ook door de Twee Provinciën de diensten in 1944 gestaakt. Aan het eind van de oorlog beschikte het bedrijf over nog slechts 33 autobussen die veelal in een slechte staat verkeerden. In 1946 sloot ook het bedrijf G. Stam & Co., h.o.d.n. Autobusonderneming “De IJssel” te Krimpen aan den IJssel die de lijn Gouda – Ouderkerk aan den IJssel – Krimpen aan den IJssel exploiteerde, zich aan bij de TP.

Lijn 25 van de Twee Provinciën bij vertrek uit Utrecht richting Schoonhoven, foto; Jan Oosterhuis

Lijn 25 van de Twee Provinciën bij vertrek uit Utrecht richting Schoonhoven, foto; Jan Oosterhuis

Lijnennet
Het samenstel van bedrijven vormde een waaier van lijnen binnen het gebied ten oosten van Rotterdam.
De Reederij op de Lek beschikte sinds de jaren twintig over enkele lijnen in de Alblasserwaard, bedoeld als aanvoerlijn voor de bootdienst vanuit Kinderdijk op Rotterdam. In 1939 werd een nieuw busdienst geopend over de nieuwe brug over De Noord bij Alblasserdam.
Ook de NV R.A.G.O.M. was al geruime tijd actief en exploiteerde 5 lijnen;
lijn 1 Groote Markt-IJsselmonde-Bolnes-Slikkerveer-Ridderkerk
lijn 2 Groote Markt-Rijsoord-Ridderkerk
lijn 3 Groote Markt-Hordijk-IJsselmonde-Kreekweg-Groote Markt (ringlijn)
lijn 4 Groote Markt-West IJsselmonde-Kreekweg-Groote Markt (ringlijn)
lijn 6 Groote Markt-Rijsoord-Zwijndrecht (ex Z.A.B.O.)
lijn 12 Groote Markt-Rijsoord-H.I. Ambacht-Zwijndrecht-Dordrecht (ex Z.A.B.O.)
Bovendien was er sinds 1939 een sneldienst over Rijksweg 16 van Rotterdam naar Ridderkerk.
Door de oorlogshandelingen volgden noodgedwongen verhuizingen vanaf de Groote Markt naar het Maasstation en later de Oranjeboomstraat. Nadat in 1941 de dienst Rotterdam-Barendrecht-Heerjansdam van F. Dirkzwager was overgenomen en in 1942 de lijn van F. Kwakernaat IJsselstein-Gouda én de RTM lijn Rotterdam-Zwijndrecht volgde de aansluiting met de Twee Provinciën

Na de oorlog
In april 1946 waren alweer 7 Rotterdamse lijnen actief; de oude R.A.G.O.M. lijnen 1, 2, 3 en 6 en de lijnen Station D.P. Barendrecht-Heerjansdam-Grote Lindt-Zwijndrecht-Dordrecht (lijn 5), onder lijnnummer 12 de lijn Station D.P.-Alblasserdam-Papendrecht-Sliedrecht-Giessendam-Hardinxveld-Gorinchem (de oude E.S.O.O. lijn) en de oude lijn van Reederij op de Lek van station D.P. via Alblasserdam naar Kinderdijk (lijn 16). Autobusonderneming De IJssel sloot zich in 1948 aan bij de Twee Provinciën.
Al snel volgden meer lijnen; eind 1946 die naar Dordrecht, in 1947 naar Barendrecht (lijn 8) en ook werd de lijn van Utrecht naar Kinderdijk doorgetrokken via Alblasserdam naar station D.P.
Lang bleven de lijnen verder ongewijzigd tot in 1951 lijn 8 werd opgeheven en in 1957 een nieuwe lijn 4 werd geopend vanaf het nieuwe Centraal Station in Rotterdam naar Ridderkerk welke in 1959 werd doorgetrokken naar Dordrecht (lijn 4).
Met de opening van de nieuwe Algerabrug in 1958 bij Krimpen aan den IJssel werden nog 3 nieuwe lijnen in dienst gesteld; lijn 21 Centraal Station-Schoonhoven, lijn 22 Centraal Station-Ouderkerk aan de IJssel-Gouda en lijn 23 Centraal Station-Lekkerkerk-Bergambacht-Gouda.
In 1956 werden met 183 bussen 31 busdiensten gereden en vijf jaar later telde het bedrijf 276 wagens waarvan 85 van het merk Guy, 64 Leyland’s en 56 DAF’s.
In datzelfde jaar 1961, nam de RET voor fl. 53.000,- de zogeheten Hordijklijn (lijn 3) over.
Met ingang van 15 september 1963 volgden weer enkele belangrijke wijzigingen in het netwerk. Lijn 6 werd de sneldienst Rotterdam-Ridderkerk en lijn 16 werd opgeheven. Een nieuwe lijn 19 zag het licht vanaf het Centraal Station via Krimpen aan den IJssel naar Schoonhoven. De opening van de Brienenoordbrug maakte de indienststelling van een nieuwe lijn 7 mogelijk die vanaf het Centraal Station via Ridderkerk naar Barendrecht reed. Lijn 23 werd ingekort tot Lekkerkerk en verdween daarmee uit Rotterdam.
In 1964 volgde de overname van het stadsvervoer te Sliedrecht van de Fa. A. Broere te Sliedrecht en in 1968 de lijn Schoonhoven – IJsselstein – Jutphaas – Utrecht van de NV Van Ieperen en Verhoefs Autovervoer Ondernemingen te Schoonhoven (VIVAVO, h.o.d.n. VAVO)
In 1968 volgde de lijn Gouda – Berkenwoude – Lekkerkerk van de NV v/h A.M. van Eldik te Gouda, onderdeel van VIVAVO.

logo TPTP-bushalte

In dit verband is het interessant even stil te staan bij de ontwikkelingen op de lijn van Gouda via Krimpen aan den IJssel naar Rotterdam. Een traject waarop sinds 1923 twee ondernemers, Dirk Smit en A. Pek elkaar beconcurreerden. Dirk Smit zag het niet meer zo zitten en deed zijn bedrijf voor fl. 25.000,- over aan G. Stam. Zeker nadat ook de eerdere concurrent Pek na enkele jaren was verdwenen floreerde de dienst. Alhoewel Stam op 18 juli 1945 toetrad tot de Stichting V.A.L.K., de Verenigde Autodiensten in Lopiker- en Krimpenerwaard, besloot hij vanwege gunstiger voorwaarden om in september 1946 over te stappen naar de Twee Provinciën.
Bij de opening van de Algerabrug in oktober 1958 moest de lijn worden doorgetrokken waar Stam echter geen zin meer in had en deed de lijn in zijn geheel over aan de Twee Provinciën/Reederij op de Lek. Stam bleef nog wel onder de naam “IJssel Tours” toer en groepsritten verzorgen tot ook deze activiteit in 1963 werd beëindigd.

Overname
De komst van de metro veroorzaakte flink wat beroering in de streekvervoerwereld.
Rotterdam kende naast de Twee Provinciën nog maar drie streekvervoerders; Citosa (met als onderdeel Van Gog), W.S.M. en R.T.M. Bovendien werkten de Citosa en de W.S.M. nauw samen en hanteerden één dienstregeling.

TP-dienstregelin 30-4-1972 TP-dienstregeling 3-6-1973

Fusies en het einde
Tenslotte kon ook de T.P. haar particuliere status niet handhaven. In 1966 werd als eerste de RAGOM ingelijfd door de Nederlandse Spoorwegen. De directeur van NS-dochteronderneming W.S.M. ging toen ook leiding geven aan de RAGOM, die haar lijnen vanuit Ridderkerk bleef exploiteren binnen het .T.P.-verband, ook nadat de W.S.M. gefuseerd was met Citosa tot Westnederland.
De N.V. Vervoermaatschappij „Twee Provinciën” trad op 14-11-1971 eveneens toe tot het N.S. concern, (waartoe de RAGOM al langer behoorde) en het lag voor de hand dat een fusie met Westnederland spoedig zou volgen. De T.P. had op 1 januari 1973 zelf 147 autobussen in bedrijf, merendeels van de merken Guy en DAF. Al spoedig verschenen er nu ook Westnederland bussen op de T.P. lijnen, in de gele kleur en met het opschrift Westnederland/Twee Provinciën. Deze wagens werden door de Reederij op de Lek van W.N. gehuurd, terwijl bussen met het opschrift Twee Provinciën en het W.N. embleem op de zijkant, eigendom van de RAGOM waren. Nadat bij beschikking van 6 december 1973 de vergunningen van de Twee Provinciën overgeschreven waren op Westnederland, kwam aan de nogal verwarrende situatie spoedig een einde en verdween ook de naam Twee Provinciën van de weg.
Pas nadat de andere drie bedrijven eerst waren samengevoegd onder de paraplu van de Reederij op de Lek en vervolgens door de NS waren overgenomen, ging de complete Twee Provinciën in 1974 op in Westnederland.

TP-gebied 3-6-1973

TP-gebied 3-6-1973

Bronnen in een bewerking van; http://nl.wikipedia.org/wiki/De_Twee_Provinci%C3%ABn_(vervoermaatschappij); 75 jaar Autobussen in Rotterdam van M. Wallast.

TP-nummerreeksen (ref.ADV-database versie 2014; Harry Wind met aantekeningen Frank Lestrade en aantekeningen Karina van den Boom.)
TP-AV, Jutphaas, sinds toetreding TP in 1945 en tot overname door en opname in TP-RodL per 1-1-1969.
De nummers 51 t/m 100, steeds nieuwe bussen “opgevuld” met oude nummers in deze reeks tot 1959. Vanaf 1959 ook de nummers 301 t/m 313 erbij gekregen. Bij de overname en directe integratie per 1-1-1969 door en in de TP-RodL, behielden de toen aanwezige bussen hun oorspronkelijke nummer.
TP-ESOO, Sliedrecht, sinds toetreding TP in 1945 en tot opname in TP-RodL per 1-1-1968.
De nummers 101-150, steeds nieuwe bussen “opgevuld” op oude nummers in deze reeks tot 1958. Vanaf 1958 ook de nummerreeks 351-368 erbij gekregen. In 1964 werd het bedrijf eigendom van TP-RodL, maar bleef vooralsnog “zelfstandig” bestaan als soort “dochteronderneming”. Per 1-1-1968 werd het hele bedrijf geïntegreerd in de TP-Rodl, met behoud van de TP-ESOO nummers.
TP-De Ijssel, Krimpen a/d Ijssel, sinds toetreding tot TP in 1948 en tot opname in TP-RodL in 1964.
De nummers 201-211, steeds nieuwe bussen opgevuld op oude nummers in deze reeks. Per 1963 eigendom van, en in 1964 bussen vernummerd in TP-RodL wagenpark.
TP-RodL, Kinderdijk, sinds 1968 Sliedrecht. Sinds ontstaan van de TP per 3-1942 en tot opname in Westnederland per 1-1-1974.
De nummers 1-50, steeds nieuwe bussen “opgevuld” op oude nummers in deze reeks tot 1958. In 1958 ook de nummerreeks 251-288 erbij gekregen. In 1968 uitgebreid met nummerreeks 101-150 en 351-368 door overname TP-ESOO; in 1969 uitgebreid met nummerreeks 51-100 en 301-313 door overname TP-AV. Tot 1972 zijn in deze series nog nieuwe bussen gekomen. De TP-RodL is per 14 november NS-dochter geworden, waarna nog enkele WN-(huur)bussen met 4-cijferige NS nummers in dienst kwamen.
TP-RAGOM, Ridderkerk, sinds 1942 bij TP tot opname in Westnederland per 1-1-1974.
De nummers 151-200 steeds nieuwe bussen “opgevuld”op oude nummers tot 1953. Vanaf 1953 ook de serie 211-250 erbij gekregen.
N.B.: In de periode 1945-1955 is door TP-RAGOM voor drie bussen nr. 150 gebruikt, dat behoorde bij TP-ESOO, en daar vanaf 1956 daadwerkelijk is gebruikt. Nummer 211 is ook nog korte tijd gebruikt door TP-De Ijssel. Per 15-1-1966 is TP-RAGOM een NS dochter geworden, waarna alleen nog 4-cijferige NS nummers zijn gebruikt.
TP-CAOM CAOM is eigenlijk geen echt TP bedrijf.
De “Centrale Auto Omnibus Mij. NV” werd opgericht op 25-9-1923 als dochteronderneming van “Electriciteits & Handelsmaatschappij Croon & Co.” te Rotterdam, voor het uitvoeren van autobusdiensten. Circa in de 30-er jaren werd de CAOM verkocht aan de familie van Ravensteijn, o.m. Eigenaar van EVAG/ZABO/RAGOM. De CAOM werd een z.g. Slapende NV om in 1956 weer te ontwaken. Het werd een
dochteronderneming van de TP-RAGOM voor het uitvoeren van T & O vervoer. Rond 1964/1966 zijn de nog aanwezige CAOM bussen vernummerd en opgenomen in het TP-RAGOM wagenpark.

Overname TP-RAGOM en TP-RodL door Westnederland per 1-1-1974. De toen nog aanwezige bussen met eigen nummering en bij WN in dienst bleven, zijn nagenoeg allemaal vernummerd met NS nummers onder 1000 (series 400/500/600/700) en voorzien van WN opschriften.
Betekenis afkortingen TP-bedrijven:
– AV NV Autobusdiensten “Vereeniging” te Jutphaas
– ESOO NV Eerste Sliedrechtse Omnibus Onderneming te Sliedrechtse
– RodL NV Reederij op de Lek, te Kinderdijk
– RAGOM NV Ridderkerksche Autogarage- en Omnibus Maatschappij te Ridderkerk
– De Ijssel Fa.G.Stam & Co., h.o.d.n. Autobusonderneming “De Ijssel” te Krimpen ad Ijssel

Klik hier voor busfoto’s van de Twee Provinciën.

Geef een reactie