OV-straten Afrikaanderplein e.o.

Paul Krugerstraat, Pretorialaan, Afrikaanderplein (7-3-1900)

De groei van de Rotterdamse haven en het graven van nieuwe havens trekt rond de vorige eeuwwisseling veel arbeidskrachten, vooral vanuit het zuiden van Nederland richting de Maasstad.
Om te voorzien in de benodigde huisvesting wordt op het grondgebied van de oude gemeente Charlois in de driehoek tussen de Putselaan, de Hilledijk en de Maashaven het Afrikaanderwijk gebouwd met straatnamen gebaseerd op de topografie van Zuid-Afrika.
Zo ook de Paul Krugerstraat en de Pretorialaan welke straatnamen op 7 maart 1900, ook aan het Afrikaanderplein, uitgegeven zouden worden.

Bovendien vormt het gebied, gezien vanaf het veer Parkkade-Wilhelminakade, de route naar het zuiden. Reden om te voorzien in openbaar vervoer, waarmee de Linker Maasoever de eerste tramlijn in haar geschiedenis zou krijgen.

Paul Krugerstraat, ca. 1915

Paul Krugerstraat, lijn 9, (met het ingetekende vliegtuigje van Jan Olieslager) ca. 1910

Begin 1907 wordt een aanvang gemaakt met het leggen van rails die de Wilhelminakade via de Parallelweg en de Paul Krugerstraat met Charlois moeten verbinden. Dat in tegenstelling tot eerdere plannen die de route rechtstreeks via de Maashaven oostzijde hadden gedacht.
Alleen de kruisingen met de rails van de havensporen van de Staatsspoorwegen geven wat problemen omdat de benodigde vergunningen op zich laten wachten.
Maar op 13 april 1908 verschijnen de eerder met sleperskarren aangevoerde rijtuigen vanaf de Rechter Maasoever op de route van lijn 9.
Zij worden ondergebracht in de nieuwe remise Charlois die echter voor dat doel door grondverzakkingen niet geheel geschikt lijkt.

Naar dubbelspoor
Het deels enkelsporige traject wordt eerst in 1921 grotendeels dubbelsporig gemaakt in verband met de komst van lijn 13 die de Wilhelminakade met de Groene Hilledijk verbindt en nu ook de Pretorialaan in de route betrekt. Lijn 9 houdt stand tot 23 oktober 1926 en wordt opgeheven een lot dat op 16 mei 1931 ook lijn 13 beschoren is. Zij het dat op die datum lijn 19 de taak en de route overneemt.
Maar dat is van korte duur want op 8 mei 1932 verdwijnt de tram definitief uit deze straten.

Het NS-goederenspoor in de Pretorialaan werd in 1963 buiten dienst gesteld o.a. in verband met de metrowerken aan de Maashaven waardoor de aansluiting van de laan met de Maashaven o.z. moest worden gewijzigd. Ook de muur van de waterkering op de hoek met de Maashaven o.z. bracht wijzigingen met zich mee.
Op 3 november 1966 werd de weekmarkt langs de Pretorialaan in gebruik genomen, die al vanaf begin 1964 provisorisch op het Afrikaanderplein gehouden werd. Deze zeer drukke markt is daar nog steeds.

Wat betreft de bus is het een ander verhaal
Waar lijn A vanaf 1 augustus 1929 Katendrecht met het stadscentrum verbond, kreeg de Afrikaanderbuurt op de hoek van de Pretorialaan met de Hillelaan een kortere aansluiting met de stad dan met de tram via de Putselaan. Nadat de lijnletter A was vervangen door het lijncifer 30 bleef die situatie zo tot de ingebruikname van de metro in februari 1968. In de Pretorialaan verscheen de RET pas in 1968 weer in de Pretorialaan toen m.i.v. 7 februari dat jaar de nieuwe buslijn 77 werd ingesteld op het traject Metrostation Rijnhaven – Carnissebuurt. Marktdrukte was er oorzaak van dat m.i.v. 18 augustus 1984 op marktdagen (woensdag en zaterdag) de bussen van lijn 77 een omleidingsroute gingen volgen via Putselaan en Maashaven o.z.
Met een onderbreking tussen 24 mei 2003 en 10 januari 2005 heeft buslijn 77 altijd over de Pretorialaan gereden.
Toen tramlijn 19 die over de Pretorialaan reed in 1932 werd opgeheven werd deze nog korte tijd min of meer vervangen door buslijn N, die niet bepaald succesvol was te noemen. Deze lijn bereed het traject Beukendaal – Wilhelminakade via de Pretorialaan. De lijn werd m.i.v. 1 maart 1933 al weer opgeheven.

In deze fotogalerij zijn ook foto’s opgenomen die eerder zijn gepubliceerd in o.a. onderstaande boeken:
De Rotterdammer en zijn markt (1993), Peter Troost/Europese Bibliotheek
Rotterdam Afrikaanderbuurt in vroeger tijden (2000), T. de Does/Deboektant
Rotterdam door de tijd -deel 11- Feijenoord (2007), H.J.S. Klaassen/H.A. Voet
Rotterdams Voetbalglorie (1986), Cees Zevenbergen/Sijthoff

Foto’s Paul Krugerstraat, Pretorialaan en Afrikaanderplein

  3 comments for “OV-straten Afrikaanderplein e.o.

  1. Hans Kloos
    26 februari 2014 at 10:56

    Beste redactie,

    Het NS-goederenspoor in de Pretorialaan werd in 1963 buiten dienst gesteld o.a. in verband met de metrowerken aan de Maashaven waardoor de aansluiting van de laan met de Maashaven o.z. moest worden gewijzigd. Ook de muur van de waterkering op de hoek met de Maashaven o.z. bracht wijzigingen met zich mee.
    Op 3 november 1966 werd de weekmarkt langs de Pretorialaan in gebruik genomen, die al vanaf begin 1964 provisorisch op het Afrikaanderplein gehouden werd. Deze zeer drukke markt is daar nog steeds.
    De RET verscheen pas in 1968 weer in de Pretorialaan toen m.i.v. 7 februari dat jaar de nieuwe buslijn 77 werd ingesteld op het traject Metrostation Rijnhaven – Carnissebuurt. Marktdrukte was er oorzaak van dat m.i.v. 18 augustus 1984 op marktdagen (woensdag en zaterdag) de bussen van lijn 77 een omleidingsroute gingen volgen via Putselaan en Maashaven o.z. Het is mij niet bekend of deze omleiding nog steeds wordt gereden.
    Met een onderbreking tussen 24 mei 2003 en 10 januari 2005 heeft buslijn 77 altijd over de Pretorialaan gereden.
    Toen tramlijn 19 die over de Pretorialaan reed in 1932 werd opgeheven werd deze nog korte tijd min of meer vervangen door buslijn N, die niet bepaald succesvol was te noemen. Deze lijn bereed het traject Beukendaal – Wilhelminakade via de Pretorialaan. De lijn werd m.i.v. 1 maart 1933 al weer opgeheven.

    Groeten,
    Hans Kloos

    • Ren√© van der Beek
      1 maart 2014 at 07:56

      Hans, jouw aanvulling is opgenomen in het artikel.

  2. 30 oktober 2014 at 18:04

    Ben op zoek naar een oude foto van het schippersinternaat aan het Afrkaanderplein

Geef een reactie