OV-straten Hillesluis e.o.

2de Rosestraat, Hillesluis

De stoomtram van de RTM komend uit de Rosestraat. Wie op dat vlak bekend is zal het niet vreemd vinden deze straat in de fotogalerij prentbriefkaarten tegen te komen.
Niettemin hebben wij het hier over de tramsporen van de RETM en de RET en moeten dan constateren dat het om de 2de Rosestraat gaat!

De 2de Rosestraat, naamgegeven per 8 juli 1892, aan de noordzijde tussen de Korte Feijenoorddijk, grenzend aan de Rosestraat en aan de zuidwest zijde eindigend ter hoogte van de Hilledijk en overgaand in de Putselaan.
Veel tramreizigers zullen zich de tramhalte bij de kruising met de Beijerlandselaan herinneren als ‘Hillesluis’.
De halte was genoemd naar het buurtschap aldaar want officieel is er geen straatnaam met ‘Hillesluis’. De naam was afkomstig van de oude term voor hoogte, duin of eiland, zoals dit sinds de 16e eeuw aan de oostzijde van Charlois te vinden was.
Het stukje waar sinds 1926 de tram reed (in dat jaar nog RETM), ligt tussen de Varkenoordsbocht en de Hilledijk en bestond eerst sinds 1903 toen de aansluiting naar de West Varkenoordsche kade (21-5-1895) verdween en de Beijerlandselaan (30-12-1902) daarvoor in de plaats kwam.

2e Rosestraat hoek Beijerlandselaan (links), 1931

2e Rosestraat hoek Beijerlandselaan (links), 1931

De naam van de (2de) Rosestraat heeft betrekking op stadsarchitect Willem Nicolaas Rose van 1839 tot 1855 directeur Gemeentewerken.

De tram op ‘Zuid’
Na de doortrekking van de tram naar de linker Maasoever en de aanleg van de Kreekweg en de Varkenoordsebrug in 1924 (die overigens pas in september 1932 zijn officiële naam kreeg) werd via de eveneens in 1924 aangelegde Varkenoordsebocht de halte Hillesluis bereikt die aansloot op de 2e Rosestraat in het noorden en westen en de Beijerlandschelaan in het zuiden. De lijnen 12 en 12A hadden op 1 september 1926 de primeur omdat de bocht naar de Beijerlandschelaan en de Randweg als eerste was aangelegd. Het “echte” stukje 2de Rosestraat richting Putselaan werd op 23 oktober 1926 door lijn 2 in gebruik gesteld. Drie jaar later volgde de aansluiting over de Hilledijk richting Polderlaan voor lijn 9 op 1 augustus 1929.
Voor de aansluiting met de stoomtram van de RTM lagen op de kop van de Beijerlandselaan en de Putselaan perrons welke sporen in 1956 verdwenen. Ook lag er nog een NS-spoor wat in gebruik is geweest van 1910 tot 1974. Het deel tussen Hillesluis en de Putselaan bij de Pretorialaan was al in de zomer van 1972 opgebroken.
Hillesluis werd een knooppunt waar de lijnen 2, 3, 9 en 12 zich komend vanaf de Varkenoordsbocht splitsten. Over het stukje 2de Rosestraat hebben naast de genoemde lijnen 2 en 9 ook de lijnen ook de lijnen 12, 20, 22 en 25 gereden.

Voor wat betreft de sporen op het stukje 2de Rosestraat veranderde niet veel. Wel werd aan de Hilledijk een metro/tramremise gebouwd die in 1966 in gebruik werd genomen en via de kruising 2de Rosestraat-Hilledijk bereikt kon worden. Per 10 april 1969 werden de sporen in de Beijerlandselaan opgebroken en resteerde nog de verbinding tussen de Putselaan en de Varkenoordsebocht. Dit laatste deel werd per 26 februari 1972 buiten gebruik gesteld waarna de 2de Rosestraat tramloos werd.

Hillesluis
Het sporenknooppunt Hillesluis werd vanaf jaren 60 al snel minder. Allereerst verdween de ronde locloods van de spoorwegen om plaats te maken voor metro-emplacement en tramremise, die nu ook al verleden tijd is; in 1966 werden de RTM-sporen opgebroken (de tak vanaf Hillesluis via Beijerlandselaan naar/van Hoekse Waard al in de zomer 1957). Voor de locloods stond trouwens (nog tot eind 1966) een voormalig RTM-rijtuig dat fungeerde als patat- en viskraam!). In november 1966 werd de railaansluiting met remise Hilledijk tot stand gebracht.
Vervolgens ging ook de RET het sporenbestand behoorlijk uitdunnen. In het voorjaar van 1968 werden de wissels naar/van Beijerlandselaan opgebroken, gevolgd door de wissels naar de Hilledijk (o.a. ex-lijn 9) in januari 1970. Na de opheffing van de stadiondienst op 26 februari 1972 verdwenen ook de sporen in de 2e Rosestraat. Sommige stukken op de Varkenoordsebocht lagen er overigens nog tot rond 1987. De sporen in het stukje Hilledijk tussen 2e Rosestraat en Slaghekstraat werden pas in 1993 verwijderd.

Weg en weer terug
Dat veranderde toen er vanaf de zomer van 1995 weer sporen verschenen. De verbinding met de rechter Maasoever via de Erasmusbrug werd op 9 september 1996 werd hersteld, lijn 20 verscheen en vanaf de Laan op Zuid kwam er een verbinding naar de Beijerlandselaan en de Putselaan. De 2de Rosestraat ligt sindsdien tussen de Putselaan en de Laan op Zuid. De spooraansluiting naar de tram-metro remise werd in verband met de sluiting daarvan per 2010 verwijderd.

De bus
In het begin van dit artikel is reeds genoemd; de RTM bus. Met als begin- of eindpunt het tramstation in de Rosestraat passeerden de nodige RTM buslijnen Hillesluis en de 2de Rosestraat. Maar ook in de twintiger jaren waren de Autobusonderneming T.R.A.M. met de lijn Groote Markt-Groene Zoom, en de bus van ondernemer D. Brugman, hier te zien.
De RET deed de 2de Rosestraat eerst op 18 november 1952 aan met buslijn U die naar de Zuider Begraafplaats reed (alleen op openingsuren en vanaf 15 maart 1951 vanaf de Groene Zoom). Per 1 november 1953 werd lijn U lijn 47 en vanaf 10 januari 1958 volgde een verlenging naar de Katendrechtse Lagedijk en per 2 juni 1959 werd de route 2de Rosestraat-Pendrecht.

Op 14 januari 1961 kwam er een nieuwe lijn bij. Van de 2e Rosestraat ging voortaan lijn 61 als ringlijn naar de Molièreweg rijden. Lijn 47 werd per 7 februari 1968 opgeheven. In de tussentijd had ook lijn 30 nog een bezoek gebracht aan de 2de Rosestraat tijdens een omleiding van 1 juli tot 28 augustus 1963, een omleiding die vaker gebruikt zou worden. Met de opheffing van lijn 47 werd de taak overgenomen door een nieuwe lijn 77 die vanaf de Katendrechtse Lagedijk via de 2de Rosestraat naar metrostation Rijnhaven reed en later werd verlengd naar Katendrecht. Tenslotte was daar lijn 66 die van 9 april tot 12 juli 1978 met een omleiding daar halteerde, maar vanaf 11 juli 1993 op de route tussen de Beijerlandselaan en de Rosestraat er een vaste halteplaats kreeg. Niet alleen aan de zuidzijde van de 2de Rosestraat stond een eindpunthalte, ook aan de overzijde waar later de remise Hillesluis zou worden gebouwd had lijn 61 zijn eindpunthalte.

In onderstaande fotogalerij zijn ook foto’s opgenomen die eerder zijn gepubliceerd in o.a. onderstaande boeken:
Aanslag op het spoor (1995), D.W. v. Borselen/Stichting Railpublicaties
De Deltawerken op IJsselmonde voltooid (1993), A.C. v. Nes/Waterschap IJsselmonde
Groeten uit Rotterdam-Zuid -deel 2- (1987) H.A. Voet/Repro Holland
Rijden door Rotterdam (1977), H.J.A. Duparc/Brill
Rotterdam Beijerlandselaan (1994), T. de Does/Deboektant
Rotterdam door de tijd -deel 11- Feijenoord (2007), H.J.S. Klaassen/H.A. Voet
Rotterdam Hillesluis in vroeger tijden -deel 2- (2006), T. de Does/Deboektant
Rotterdam in mobilisatietijd 1939-1940 (1992), Herman Romer/Ad Donker

Foto’s 2de Rosestraat en Hillesluis

  12 comments for “OV-straten Hillesluis e.o.

  1. Leo van der Putten
    24 februari 2014 at 14:35

    Hallo Ren√©, Ik ben steeds weer stomverbaasd van de foto’s. Velen heb ik nog nooit gezien en de 2e Rosestraat was ook een onbekend iets. Altijd gedacht aan inderdaad Hillesluis.
    Bedankt voor je vele werk en ga a.u.b zo door.
    Groetjes, Leo

    • Ren√© van der Beek
      25 februari 2014 at 07:50

      Leo, bedankt voor het compliment. Gelukkig werken er veel mensen mee aan de website, anders zou het niet kunnen!
      groeten René

  2. Hans
    24 februari 2014 at 15:56

    Hillesluis: een waar sporenknooppunt. Dit werd vanaf jaren 60 al snel minder. Allereerst verdween de ronde locloods van de spoorwegen om plaats te maken voor metro-emplacement en tramremise, die nu ook al verleden tijd is; in 1966 werden de RTM-sporen opgebroken (de tak vanaf Hillesluis via Beijerlandselaan naar/van Hoekse Waard al in de zomer 1957). Voor de locloods stond trouwens (nog tot eind 1966) een voormalig RTM-rijtuig dat fungeerde als patat- en viskraam!). In november 1966 werd de railaansluiting met remise Hilledijk tot stand gebracht.
    Vervolgens ging ook de RET het sporenbestand behoorlijk uitdunnen. In het voorjaar van1968 werden de wissels naar/van Beijerlandselaan opgebroken, gevolgd door de wissels naar de Hilledijk (o.a. ex-lijn 9) in januari 1970. Na de opheffing van de stadiondienst op 26 februari 1972 verdwenen ook de sporen in de 2e Rosestraat. Sommige stukken op de Varkenoordsebocht lagen er overigens nog tot rond 1987. De sporen in het stukje Hilledijk tussen 2e Rosestraat en Slaghekstraat werden pas in 1993 verwijderd.
    Niemand kon toen nog weten dat er vanaf de zomer 1995 weer sporen zouden komen en een jaar later hier lijn 20 zou verschijnen!

    Hans Kloos

  3. Hans Kloos
    24 februari 2014 at 16:01

    Het NS-spoor in de 2e Rosestraat was al in de zomer van 1972 opgebroken tussen Hillesluis en Putselaan bij Pretorialaan. In mijn herinnering werd het spoor in de laatste jaren nog nauwelijks gebruikt. Ik herinner me alleen af en toe een losse loc (o.a. 2200-serie), ’s ochtends vroeg en laat in de middag te hebben gezien. De aansluiting met het GEB-trafostation op de hoek Putselaan/Retiefstraat was toen ook al opgebroken.

    Hans Kloos

    • Ren√© van der Beek
      25 februari 2014 at 07:51

      Hans, dank voor alle toevoegingen!
      René

  4. Fred Dazler
    2 maart 2014 at 22:47

    Voor mij allemaal bekende foto’s. Vooral de foto met de halte van lijn 2 aan’t begin van de oprit naar de west varkenoordsebrug. In de verte zie je firma EMBA aan de stadionweg. Ik zelf woonde daarnaast met mijn ouders in een bedrijfswoning van de Wiva. Deze oprit heb ik 6 jaar lang dagelijks gelopen naar de lagere school aan de Johannes Brandstraat (zijstraat Putselaan). Ook ben ik wel eens met de RTM tram (toen bekend als de moordenaar) naar Oostvoorne geweest. Overigens bij die tramhalte stopte behalve lijn 2 ook lijn 3 en 9. Lijn 2 ging naar Charlois, Lijn 9 naar de Lange Hilleweg en lijn 3 naar de Groene zoom.

  5. Hans Kloos
    6 maart 2014 at 18:31

    Beste redactie,

    Hierbij nog wat aanvullingen over lijn U (47): deze lijn werd inderdaad op 15 maart 1951 ingesteld maar reed toen op het traject Groene Zoom (eindpunt lijn 3) – Zuiderbegraafplaats. M.i.v. 24 mei 1952 werd de route compleet gewijzigd en werd gereden tussen Wanstraat (een niet meer bestaand straatje tussen Dordtsestraatweg en Strevelsweg, ongeveer waar nu het bejaardencomplex Simeon en Anna staat) en Zuidwijk. Dit was niet bepaald een succes en daarom werd besloten m.i.v. 18 november 1952 de route te wijzigen in 2e Rosestraat – Zuidwijk. Het eindpunt 2e Rosestraat werd op de richtingfilms aangeduid met “Beijerlandselaan”,
    Aan de Zuidwijkkant is de lijn nog vele malen gewijzigd (o.a. naar Katendrechtse Lagedijk en later tot Pendrecht) maar het eindpunt 2e Rosestraat bleef tot de opheffing op 7 februari 1968.
    De eindpuntstandplaats was trouwens aan de zuidzijde van de straat (bij de bekende winkel van Radio B.B.); de bovengenoemde lijn 61 kreeg een eindpuntstandplaats aan de andere kant, daar waar later de remise Hilledijk gebouwd zou worden.
    De verlegging van lijn 30 via 2e Rosestraat heeft vaker plaatsgevonden, voor het laatst nog tijdens het weekeinde van 25/26 november 1967!, dus vrij kort voor de opheffing van deze lijn.

    Groeten;
    Hans Kloos

    • Ren√© van der Beek
      6 maart 2014 at 19:59

      Hans, we gaan alle aanvullingen verwerken; bedankt!
      René

  6. GJ de Groot
    21 maart 2016 at 07:17

    Wachthuisje, 2e Rosestraat richting Putselaan, ca. 1962 (foto: uitgeverij Voet) Datering onjuist: de 363 is in maart 1965 in dienst gekomen en de laatste RTM tram reed in november van dat jaar –> datering dus 1965 (wellicht een typo).

    • René van der Beek
      22 maart 2016 at 16:12

      Wordt aangepast, dank!

  7. Hans Kloos
    21 maart 2016 at 10:45

    Beste redactie,

    Foto’s Hillesluis 1971-1-a en 2-a dateren uit periode oktober 1968 – ca. oktober 1970. In oktober 1971 waren al de rijtuigen van de serie 251-274 al verbouwd tot zelfbedieningswagen, dus de trams reden toen niet meer met de E-borden van eenmansbediening.

    Groet,
    Hans Kloos

    • René van der Beek
      22 maart 2016 at 16:12

      Wordt aangepast, dank!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *