OV-straten Middellandstraat

Middellandstraat, 1ste Middellandstraat, 2de Middellandstraat, Middellandplein

De Middellandstraat heeft, net zoals veel straatnamen een behoorlijke geschiedenis. Een stuk land tussen het dorpje Schoonderloo en de Beukelsdijk werd rond 1280 bedijkt en kreeg de naam Middelland terwijl de aangelegde straat per 27 juli 1894 officieel de naam Middellandstraat kreeg.
In 1906 werd door de stedelijke ontwikkelingen ter hoogte van de in 1894 aangelegde ‘s-Gravendijkwal een scheiding gemaakt waarbij het oostelijke deel de naam 1ste Middellandstraat en het westelijke deel 2de Middellandstraat kreeg.
Het Middellandplein kreeg per 7 maart 1900 haar naam alwaar de Claes de Vrieselaan aansluiting vond.

Aan de oostzijde vangt de 1ste Middelandstraat aan ter hoogte van de Van Speykstraat aan de zuidzijde en het Tiendplein met de West-Kruiskade aan de noordzijde.
Het Middellandplein verdeelt de vroegere Middellandstraat in twee delen.
Aan de oostzijde eindigt de 1ste Middellandstraat en aan de westzijde vangt de 2de Middellandstraat aan die weer eindigt aan de oostzijde van de Heemraadssingel en van daar vervolgt als Vierambachtsstraat.

In de loop der jaren hebben met uitzondering van lijn 10 die vanaf de ‘s-Gravendijkwal de 1ste Middellandstraat in reed, de lijnen: 1, 4, 5, 7, 9, 11, 15, 16, 17, 20, 21, 22, 23 en 24 gereden in de 1ste Middellandstraat, de 2de Middellandstraat en over het Middellandplein.

Profiel
Zowel de 1ste als de 2de Middellandstraat waren brede straten met een brede middenberm/plantsoen. Ook de kruising met de ‘s-Gravendijkwal was daarom voorzien van een rond plantsoen in het midden. De op 13 maart 1907 in gebruik genomen sporen voor lijn 5 lagen aan weerszijden van de middenberm met tussen de sporen en de trottoirs ruimte voor het overige verkeer. Lijn 10 werd vanaf 17 januari 1911 daarvandaan naar de secundaire rijbanen op de ‘s-Gravendijkwal geleidt.
Die situatie veranderde toen in 1927 een nieuw profiel werd aangelegd en de tramsporen naar het midden van de straat werden verlegd. De aansluiting met de ‘s-Gravendijkwal die intussen naar zowel de oost- als de westkant van de 1ste Middelandstraat beschikte werd op 23 mei 1928 ten behoeve van lijn 12A uitgebreid met een verbinding vanaf de Henegouwerlaan richting West-Kruiskade. Nieuwe bogen tussen de ’s-Gravendijkwal en de 1ste Middellandstraat in westelijke richting werden op 1 december 1929 in gebruik genomen voor lijn 24. Met het oog op de wegsituatie werd voor een op het oog wat merkwaardige wisselconstructie gekozen, t.w. een wissel met een hoek van 30o, gevolgd door een recht stuk spoor en een boog van 60o, waardoor de wisseltongen en -bediening buiten de kruisingvlakken van de rijbanen bleven. Op 1 juli 1934 kwam daar ook nog een rechtdoorgaande verbinding tussen de Henegouwerlaan en de ‘s-Gravendijkwal bij voor lijn 1. Nog net voor het begin van de oorlog werden op 30 maart 1940 de sporen naar de ‘s-Gravendijkwal verwijderd met uitzondering van een kort opstelspoor aan de oostzijde voor extra trams.Die situatie veranderde per 17 april 1944 toen de bogen vanaf de oostzijde van de 1ste Middellandstraat naar de Henegouwerlaan verdwenen maar daarvoor een aansluiting vanaf de westzijde van de 1ste Middellandstraat werd aangelegd om lijn 20 (later 22 en 9) een verbinding te geven tussen de Henegouwerlaan en de Vierambachtsstraat. Recent zijn de sporen in verband met de komst van de Citadisrijtuigen iets verder uit elkaar gelegd.

Ook op de 2de Middellandstraat, waar de sporen zelfs tegen de trottoirs waren aangelegd veranderde de situatie toen in 1928 de rails naar het midden van de straat verhuisden. Het tijdelijke kopeindpunt van lijn 5 tussen de Aleidisstraat en de Heemraadsingel wat ingebruik was sinds 13 maart 1907, verdween op 16 september 1911 waarna de driehoek Vierambachtsstraat-Van Heusdestraat-Gerrit Jan Mulderstraat in gebruik werd genomen.Een laatste spoorwijziging vond net als in de 1ste Middellandstraat recent plaats met de komst van de Citadistrams.

En de bus?
De route Middellandstraat is altijd gedomineerd door de tram.
Een vaste buslijn heeft er nooit gereden; wel incidentele.
Zo werd lijn D in verband met werkzaamheden op de Schiekade van 5 november 1934 tot 6 december 1934 omgeleid via de West-Kruiskade, de 1ste Middelandstraat en de Henegouwerlaan richting Statentunnel en Statenweg. Aan het begin van de oorlog heeft er van 7 tot 14 juni 1940 een vervangende buslijn gereden vanaf de Henegouwerlaan bij de 1ste Middellandstraat naar het Aelbrechtsplein en op 4 oktober 1975 een pendelbuslijn op de route Stationsplein-Spartastraat in verband met een stremming voor het tramverkeer van de Mathenesserbrug.
Tenslotte mag ook nog nachtbuslijn F worden genoemd welke op 1 november 1972 werd ingesteld.
Niettemin moeten we feitelijk wel lijn 39 noemen, die hetzij over een heel kort stukje, komend vanaf de Heemraadssingel oostzijde en gaand naar de Heemraadssingel westzijde, van de 2e Middellandstraat gebruik heeft gemaakt.

In deze fotogalerij zijn ook foto’s opgenomen die eerder zijn gepubliceerd in o.a. onderstaande boeken:
Dertig jaar Rotterdam 1935-1965 (1986) A. Tak/J.F.H. Roovers
Delfshaven in oude ansichten -deel 1- (1969) J.C. Okkema
Groeten uit Rotterdam-West oude westen, middelland, nieuwe westen, dijkzigt (1985) H.A. Voet /A. Tak
Kleur in Rotterdam (1988) H.A. Voet/A. Tak
Rotterdam door de tijd -deel 4- Oude Westen, Middelland, Nieuwe Westen (2002) H.A. Voet/A. Tak
Rotterdam Middellandstraat en omgeving in vroeger tijden (2009) Tinus en Bep de Does
Rotterdam na duistere jaren (1994) H. Romer
Van boven bekeken Rotterdam-West (2007) A. Tak

Fotogalerij:

  2 comments for “OV-straten Middellandstraat

  1. Ton Simon
    17 maart 2016 at 20:20

    Kom op mensen, foto motorrijtuig 110 uit 1955? Met de RET logo’s van na 1965 en een meisje met wijduitlopende jaren-70-broek? Ik zeg: 1970-1975

    • René van der Beek
      17 maart 2016 at 20:52

      Tsja, dat is tragisch, daar is niet goed naar gekeken. Maar we kunnen de datering wel wat nauwkeuriger bepalen, lijn 11 op die route kwam in bedrijf op 10-2-1968 en motorrijtuig 110 ging uit dienst in juni 1969. We passen het aan.
      Dank voor de aandacht.

Geef een reactie